Grapefruit combineert niet met medicijnen

7 juli 2017

juli17-noomA
Het Netwerk Utrecht Zorg Ouderen (NUZO) is een netwerkplatform dat bestaat uit een vertegenwoordiging van ouderendelegaties, zorgorganisaties, welzijnsorganisaties en gemeenten. Het netwerk wil ondersteuning bieden aan ouderen om zo lang mogelijk zelfstandig en zo prettig mogelijk te kunnen functioneren in hun eigen omgeving. Vanuit een eigen verantwoordelijkheid en met behoud van de eigen regie. Maar hoe doe je dat? NUZO focuste zich op drie samenhangende medische thema's die ouderen helpen bij het zelfstandig wonen: 'Alles besproken', 'Mondzorg' en 'Weet wat u slikt'. NUZO bundelde deze drie thema's in één programma: Samenredzaam.

Op 20 juni kwam een handvol ouderen bijeen in Bibliotheek Kanaleneiland. De opkomst valt tegen. 'De voorlichting is op een gebedstijdstip. Iedereen gaat naar de moskee met de ramadan', zegt een apothekersassistente. Er is weinig reclame gemaakt, zegt een buurtbewoonster. Waarom niet in het Stadsblad, of op de lokale tv een spotje? Zij wist van de bijeenkomst via een poster bij de apotheker. De bibliotheek/Ouderen in de Wijk, NOOM en U-Centraal, waarmee deze activiteit wordt georganiseerd, willen de volgende keer met de voorlichting naar de doelgroep toe.

Een ander doosje
Deze ochtend staat onder de titel 'Weet wat u slikt' het medicijnengebruik centraal. Veel ouderen slikken medicijnen en er leven veel vragen over het gebruik ervan. Ouderen hebben eerder bij NUZO vragen ingediend en de voorlichting is op hun vragen gebaseerd. De vragen zijn gevarieerd: kan ik de vrij verkrijgbare middelen van een drogist zonder bezwaar gebruiken, kan ik alles eten en drinken in combinatie met geneesmiddelen, wanneer moet ik voor geneesmiddelen betalen en waarom krijg ik steeds een ander doosje? Al deze vragen en meer komen langs tijdens deze bijeenkomst. Ellen Jansen geeft de voorlichting en wordt bijgestaan door Olga van de Wall, de apotheker en buur van de bibliotheek.

Afraders
'U bent de enige die weet wat u slikt', zegt Jansen. Ze benadrukt de eigen rol die de patiënt heeft bij het medicijngebruik, zeker wanneer het gaat om het geven van informatie aan de arts. Zo hebben migranten veelal andere leefgewoonten en beschikken zij over andere kennis. Chinezen combineren graag geneesmiddelen met kruiden en Surinaamse mensen met groenten. Dit werkt niet altijd goed, legt Jansen uit. Zo kun je sommige medicijnen beter niet innemen met grapefruitsap of pompelmoes omdat er een stofje in zit dat ervoor zorgt dat de medicijnen niet snel worden afgebroken. Ja, dat zit ook in gemengde sappen, weet een bezoekster.
Andere onverwachte afraders blijken groene thee en zoethoutthee. Bij hoge bloeddruk, hartklachten en bètablokkers kun je beter deze theesmaken vermijden en je beperken tot slechts één kopje thee. Zo blijkt Fishermensfriend bij het blazen voor een alcoholtest een positief resultaat op alcohol op te leveren. Het verhoogt de bloeddruk!

Ellen Jansen benadrukt dat iemands achtergrond belangrijk is om te melden bij bijvoorbeeld de apotheker. Jansen heeft een Nederlandse achternaam, maar heeft een Chinese afkomst. Dit heeft invloed op haar leefpatroon. Op een etiket valt bijvoorbeeld vaak te lezen dat je het medicijn moet innemen met de maaltijd. Maar wat is een maaltijd? 'Chinezen eten de hele dag door.' Geneesmiddelen worden vaak gekoppeld aan eten, maar wat als je aan de ramadan doet? Dan moet er een schema gemaakt worden.

Alternatieve middelen
Wees voorzichtig met geneesmiddelen waar geen recept aan ten grondslag ligt en die je bij de drogist of de supermarkt haalt. Die gaan niet altijd samen met de voorgeschreven medicijnen, waarschuwt Jansen. Tegenwoordig staan apothekers en dokters meer open voor alternatieve geneesmiddelen zoals Oosterse kruiden in combinatie met westerse geneesmiddelen. Maar dit laat onverlet dat mensen voorzichtig moeten zijn met wat ze gebruiken. Zo zou Sint Janskruid goed zijn tegen depressieve klachten en kaneel goed tegen diabetes. Informeer je goed voordat je hiermee aan de slag gaat, zegt Jansen. In Nederland wordt kaneel nog niet beschouwd als een middel tegen diabetes bijvoorbeeld.

Een andere vraag die de ouderen vaak stellen, gaat over de prijsstelling van het medicijn: hetzelfde middel maar van een andere fabrikant en daarom goedkoper?! Wie bepaalt de prijs vragen zij zich af? De zorgverzekeraar voert een preferentiebeleid, legt Jansen uit. Dit is veelal een goedkoper middel en dat wordt vergoed. Twee keer per jaar proberen de zorgverzekeraars om het goedkoopste middel te kiezen. Fabrikanten maken o.a. daardoor minder voorraad waardoor er een tekort aan geneesmiddelen kan ontstaan. 'Daar kan de apotheker niets aan doen. VWS bepaalt de ruimte die de zorgverzekeraar neemt.' Apotheker Van de Wall: 'De apotheker is elke dag op zoek naar oplossing voor het tekort aan bepaalde medicijnen.'

Vakantiebaxterlogonuzo
En hoe bewaar je medicijnen als oogdruppels, vraagt Jansen de bezoekers? In de deur van de koelkast oppert een dame. Nee, in de groentelade antwoordt Jansen, omdat de medicijnen daar minder last hebben van temperatuurswisselingen. Een andere vraag waarmee ouderen geregeld mee te maken krijgen is: hoe hou je overzicht over je medicijnengebruik? Als je veel medicijnen moet gebruiken, kun je het overzicht kwijtraken. Hoe kun je hier de regie op terugpakken? Bespreek dit met de apotheker en je huisarts, adviseert Jansen.  Er zijn medicijndoosjes voor een week en baxters voor zes maanden. 'Als je naar Marokko gaat kan je een "vakantiebaxter" voor zes maanden meenemen. Je kunt de houdbaarheid echter niet garanderen.' Maar heb je nog steeds geen overzicht, dan kun je Thuiszorg inschakelen.

Buurtbewoonster Heleen is tevreden met de informatie die ze die middag heeft gekregen. 'De voorlichting is goed opgezet. Alles wordt goed uitgelegd. Je wordt nog eens een keer bevestigd wat je al een keer gehoord hebt zoals over het niet eten van grapefruit.' Ook de Hindoestaanse dame is blij dat ze naar de voorlichting is gekomen. 'Ik wist nooit wat een baxter was, nu weet ik het!' Een andere dame vraagt en passant: 'Is er trouwens nog een goed middel tegen opvliegers?'

 

« terug