Het ministerie op werkbezoek in OBA Banne

11 december 2017

17decoidw-banne4
Ouderen in de Wijk wordt gefinancierd door de EU (EFMB-fonds) en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Bij deze financiering hoort een administratieve en inhoudelijke verantwoording. De OidW-medewerkers moeten daardoor persoonlijke gegevens vragen wat soms tot terughoudendheid leidt van ouderen. De ouderen worden bijvoorbeeld in- en uitgeschreven via uitgebreide vragenlijsten. Kan dit anders, is de vraag. Drie beleidsmedewerkers van het ministerie liepen daarom een ochtend mee in de OBA Banne in Amsterdam-Noord.

Drie beleidsmedewerkers van het Agentschap SZW* en het ministerie van SZW wonen een intake- en exitgesprek bij, maar krijgen tijdens hun bezoek gelijk een inkijkje in de OidW-activiteiten die de OBA Banne uitvoert. Op die donderdag is er een koffieochtend of kunnen ouderen kerstknutselen. De #metoo-discussie blijkt ook de koffieochtend in bibliotheek Banne niet voorbij te gaan. 'Ja, het gaat om vrouwenmishandeling', weet een heer. 'Ja', reageert een dame, 'met een zweepie.' Ouderen maken graag grapjes en zijn gevat zullen de beleidsmedewerkers en passant deze ochtend merken.

Het bezoek van het ministerie is naar aanleiding van de knelpunten die OidW-medewerkers ervaren bij het voeren van intake- en exitgesprekken. De vragenlijsten zijn lang en de vragen zijn uiteenlopend: ze bestrijken de gezondheid, de financiŽn, digitale vaardigheden etc. De vraag over wie de klusjes in huis doet, vinden sommige ouderen ook wat vreemd. Beleidsmedewerker Pieter Melis (rechts op de foto) volgt het intakegesprek van Lia door gastvrouw Medina. Lia is een goedopgeleide senior die altijd actief was. Na haar pensionering werkte ze als vrijwilliger voor een vrouwenorganisatie totdat ze last kreeg van haar gezondheid, artrose, en minder mobiel werd. Medina stelt Lia gerust als ze de vragenlijst van 10 pagina's tevoorschijn haalt. Lia knikt echter: 'Ik ken de Europese fondsen van mijn werk vroeger. Ze vragen een intensieve verantwoording.' Melis legt Lia zijn aanwezigheid uit: 'Het geld komt via onze ministerie. Ik zit hierbij om te zien waar de medewerker en oudere tegenaan lopen bij het invullen van de formulieren. Welke vragen zijn wel of niet prettig?'

Lang intakegesprek
Er wordt overigens niet alleen gevraagd naar de situatie nu, maar ook over een half jaar. Dit laatste leidt17decoidw-mwwals2(1) tot enig onbehagen bij ouderen. 'Ik kan niet inschatten hoe het met mijn gezondheid over een half jaar is', zegt Lia. 'Artrose is een voortschrijdend proces. Ik hoop op een leuk en zinvol leven over een half jaar.' Ze krijgt vragen over haar sociale leefomgeving zoals 'Mist u mensen om u heen?' Soms, antwoordt Lia. Door haar problemen met haar gezondheid merkt Lia dat ze minder actief wordt. 'Ik heb mij hier aangemeld om dingen weer in beweging te zetten.' De vragen over haar lichamelijke gezondheid vindt Lia niet zo'n probleem, de persoonlijke vindt ze wat moeilijker hoewel ze vindt dat er geen 'impertinente vragen' gesteld worden.

'Uitstapjes'
Het intakegesprek heeft ruim een uur geduurd. En dit is niet uitzonderlijk, vertellen de gastvrouwen van OidW. De vragen die gesteld worden raken de persoonlijke leefsituatie van de oudere en leiden geregeld tot diepere gesprekken. De gastvrouwen willen deze 'uitstapjes' niet afkappen want ze willen het gesprek op een rustige manier voeren. Dat kost tijd. Lia: 'Ik begrijp dat sommige ouderen schrikken van al die vragen. Ik ken dit proces van mijn werk vroeger. Door de administratie die een project met zich meebrengt, heb je bovendien minder tijd voor je cliŽnten. Aan de andere kant is er een noodzaak om te weten waar het geld naartoe gaat.'

Vertrouwen
Melis: 'Ik kan mij voorstellen dat de vragen een drempel vormen voor ouderen. Wij zijn op zoek naar wat prettig is. De EU bevindt zich in een spagaat want de EU wil ook dat er goede dingen met de financiering gebeurt.' Lia put weer uit haar werkervaring: 'Ondanks de goede bedoelingen van de ambtenaren, als medewerker moet je eerst het vertrouwen zien te winnen van in dit geval de oudere. Dat is de eerste slag die je moet winnen. Het invullen van een formulier vraagt vertrouwen. Mensen 17decoidw-banneworden door berichtgeving in de media ook wat bang gemaakt in verband met hun privacy. Waar gaan "ze" de informatie voor gebruiken, vragen zij zich af.' Medina knikt ter bevestiging. 'Sommige ouderen doen mee aan de activiteiten in de bibliotheek, maar ze willen niet het vragenformulier invullen. Ik geef ze dan het formulier mee en hoop dat ze het dan toch invullen.'

Projectleider Mayssa Joni: 'Het is moeilijk om iemand die binnenloopt te vragen: wij gaan 10 pagina's doornemen voor de intake. De vragen zijn ook uiteenlopend: van vragen over eenzaamheid tot vragen over digitalisering. Je wilt ze evenmin aanspreken op hun kwetsbaarheid. Dit maakt vooral de intakegesprekken lastig.' Het exitgesprek met de oudere ervaren de OidW-medewerkers dan ook anders. Mayssa: 'De ouderen hebben als het goed is een leuk jaar met activiteiten gehad, het vertrouwen is er en dat is makkelijker praten.'

Mogelijke oplossingen
Melis: 'Wij moeten voor de Europese Commissie een aantal gegevens verzamelen zoals het geslacht, de leeftijd, de migratieachtergrond. De vraag is of wij dat op een andere manier kunnen doen.' Gedacht wordt aan het kunnen koppelen van het BSN-nummer. Dit ondervangt al een aantal vragen. Lia ziet dat wel als een mogelijke oplossing: 'Als je de oudere een goede verklaring hiervoor geeft zoals: er staat ook iets tegenover. Hij gaat immers iets "consumeren' wat geld kost. Voor mijn rijbewijs heb ik toch ook een BSN nodig?' Maar deze oplossing moet eerst wel juridisch goed afgetimmerd worden vinden zowel Lia als Melis. Chantal de Jong, Melis' collega bij het ministerie, benadrukt: 'Wij moeten eerst goed kijken of dit een geschikte optie is.'
Een andere meer inhoudelijke oplossing is om de vragen te clusteren qua onderwerp. Of om een leidraad te maken voor een gesprek waarbij en passant de vragen worden beantwoord. De vragenlijst wordt dan ingezet om een gesprek te voeren.

Doelgroep
Lia lijkt nog actief in het leven te staan. Waarom doet zij mee aan Ouderen in de Wijk? Lia: 'Ik wŠs actief. Ik wil mij behoeden voor het thuis blijven zitten vanwege mijn gezondheid. Door dit project leer je mensen kennen en mensen die ook om de hoek wonen. Sommige ouderen vinden het trouwens moeilijk om anderen aan te spreken, voor hen kan dit project ook een grote rol spelen.' Hoewel op het eerste gezicht Lia niet onder de doelgroep lijkt te vallen, want ze is zelfredzaam - tot nu toe - past ze wel degelijk in het project. Immers het project richt zich ook op preventie van eenzaamheid. Melis: 'Dit is ook de bedoeling van Ouderen in de Wijk: voorkomen dat je in een sociaal isolement terechtkomt.' De drie beleidsmedewerkers hebben goed inzicht gekregen in hoe de intake- en exitgesprekken verlopen, vertellen ze en ze gaan zich buigen over mogelijkheden. Melis voegt toe: 'Het was ook leuk om te zien hoe iedereen zo enthousiast was om hier te komen.'
17decoidw-intake2
*Het Agentschap SZW (AGSZW) is onderdeel van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en voert (Europese) subsidieregelingen en andere complexe opdrachten uit voor opdrachtgevers en aanvragers op het gebied van sociaal economisch beleid.

« terug