'Van Gogh was een manier om elkaar te leren kennen'

22 juni 2018

18junioidw-vangoghxOp vrijdag 1 juni volgden ouderen aan het Mercatorplein in Amsterdam hun derde workshop over Vincent van Gogh. Deze week is de groep kleiner omdat de andere helft op vakantie is. In eerdere lessen hebben de ouderen hun versie van de zonnebloemen van Van Gogh getekend, en zelfportretten geschilderd. Deze keer krijgen ze een opdracht om naar aanleiding van voorwerpen zoals een klomp, een stoel, die naar een levensperiode van Van Gogh verwijzen iets te tekenen. 'In Suriname droegen ze ook klompen.'

Brigida Almeida is illustrator en vertelt naar aanleiding van voorwerpen op een dressoirtje over het zoekende leven van Vincent van Gogh. Hij wilde eerst predikant worden, probeerde weer wat anders, ging in de kunsthandel werken, maar voelde zich daar ook niet op zijn plaats. Met de liefde vlotte het evenmin. Zijn broer Theo spoorde hem aan om te gaan tekenen. Brigida pakt een klomp van het kleine tafeltje. Vincent wilde vooral oefenen en schilderde de werkelijkheid zoals de armoede van mensen in Nuenen, het leven in Drenthe. Maar die donkere schilderijen wilde niemand hebben. 'Maar ik vind die juist heel mooi. Die mensen, die aardappeleters', zegt Rosaline (86).

Brigida pakt het miniatuur stoeltje dat op het kleine dressoir ligt. 'O ja, van die slaapkamer’, herkent Lilian (68). Brigida vertelt over die andere beroemde schilder, Paul Gauguin die Vincent bezocht in Arles. 'Ja, er is nu een serie over Gauguin met Krabbé', weet Corrie. Maar het boterde niet tussen de twee kunstenaars. Gauguin wilde in zijn schilderijen een verhaal vertellen, Van Gogh de realiteit. Vincent krijgt een zenuwinzinking en snijdt een stukje van zijn oor. Hij wordt opgenomen en tekent de tuin van de inrichting. De cursisten nemen het op voor de werkelijkheid van Van Gogh. 'De tuin van het gesticht, maar dat is toch ook mooi?’ Op het tafeltje liggen ook kluwen wol. Vincent oefende de kleurstellingen met de kluwetjes wol, legt Brigida uit.

Muggen in Coronie
De ouderen gaan aan de slag. Ze krijgen een vel papier en gaan met op de achtergrond muziek regels krabbelen. Brigida maakt daarna associaties bij de tekening. Zo lijken de regels van Gulen wel op landschappen. Wat wel zou kunnen kloppen want in eerder werk van Gulen blijkt haar liefde voor het Turkse landschap. De schrijfkrabbels van projectmedewerker Lynette zijn gestructureerd en lijken wel een dagindeling. 'Is dit spijkerschrift?' vraagt Brigida aan Rosaline. ‘Nee, het zijn muggen. In Coronie in Suriname zijn er veel muggen. ' Wat weerspiegelen de steno-achtige krabbels van Arthur? Arthur antwoordt zelf lachend: 'Ik ben 50 jaar pennenlikker geweest. Ik heb altijd op kantoor gewerkt.' Brigida besluit dit onderdeel met de woorden: 'We hebben een brief aan onszelf geschreven.'

Frustratie
De volgende opdracht is aan een familielid vertellen met een tekening over de workshop over Van Gogh. Het kan aan de hand van de voorwerpen op het tafeltje of iets anders. Rosaline twijfelt. Ze denkt aan de klomp die Brigida liet zien. ‘ In Suriname liepen mensen ook op klompen.  Nee, ik wil toch iets over zijn oor vertellen. Die frustratie die begrijp ik wel. Dat je iets wilt, en het lukt niet?' Corrie (87) is onder de indruk van de Aardappeleters, de armoede die het schildertij uitdrukt. 'Vroeger had je veel armoe.' Ze maakt een prachtige eigen 'Aardappeleters'. Arthur: 'Ik ga iets over de koffer tekenen. Het herinnert mij aan het moment dat ik in Nederland aankwam. Een kruier droeg mijn koffer. Voor mij! Ik schreef dit aan mijn broer: je weet niet wat je hier meemaakt! In Suriname droegen wij namelijk de koffers van anderen.'18junioidw-vangogh2aPoëzie
De workshop spreekt ook de poëtische inslag van de senioren aan. Dit blijkt uit de titels en gedichtjes die ze hun tekeningen of schilderijen meegeven. Chaos is het begin van iets nieuws, schrijft een oudere bij zijn tekening. Of 'Kom op bezoek', een impliciete uitnodiging als titel van een schilderij. Een andere tekening gaat vergezeld met een gedicht: Een veertje van het hart, dat de ouderdom zwaar wordt, om te dragen, vraagt zuchten en klachten, maar blijf van nature genieten.

Rosaline kwam via de computercursus bij deze workshop terecht. 'Wij wisten niets van het verhaal achter Van Gogh. Ik vind het zo jammer dat het afgelopen is. Ik hoop dat er een vervolg komt.' Corrie las in een wijkblaadje over de Van Gogh workshop in de bibliotheek: 'Ik zag die mooie schilderijen en ik kreeg voor het eerst het gevoel om ook te gaan schilderen.'
Lilian: 'Eigenlijk was Van Gogh een loser. Maar eigenlijk gaat het ook niet echt om van Gogh op deze bijeenkomsten. Ik was onder de indruk dat zulke verschillende personen en met zulke andere achtergronden, het na drie bijeenkomsten het zo leuk samen hebben. Je leert elkaar kennen. Je hoort verhalen. Je leeft mee. Dat maakt het zo leuk. Van Gogh was een middel daartoe.'

« terug