Wat werkt bij de aanpak van eenzaamheid?

8 oktober 2016

okt-movisie

Een ontmoetingsproject organiseren tegen eenzaamheid blijkt soms minder effectief dan het werken aan het verminderen van de negatieve gedachten die bij gevoelens van eenzaamheid de kop opsteken. Dit is de opvallende vaststelling van Movisie en experts die de veelbelovende aanpakken op een rij zetten. Voor een goede interventie is allereerst het vaststellen van de oorzaak en de mate van eenzaamheid van belang.

Eenzaamheid komt vaker voor bij de volgende groepen: mensen met een beperking (62%), mensen met gezondheidsproblemen (60%), niet-westerse migranten (60%), gescheiden mensen en weduwen/weduwnaars (58%) en laagopgeleiden (57%). Je som eenzaam voelen, hoort bij het leven. Anders is het als eenzaamheid leidt tot serieuze gezondheidsproblemen, zoals depressie, alcoholverslaving, slaapstoornissen of hart- en vaatziekten. 'Chronische eenzaamheid is even schadelijk als het roken van vijftien sigaretten per dag', vertelt Jan Willem van de Maat, onderzoeker en adviseur bij Movisie.

Maatwerk
Het inzetten van een interventie is een kwestie van maatwerk. En daar schort het nogal eens aan, stelt Renske van der Zwet, projectmedewerker Effectieve sociale interventies bij Movisie. 'Zorg- en welzijnsorganisaties gaan vaak voor een voor de hand liggende standaardoplossing, zoals een ontmoetingsproject. Hulpverleners kiezen voor deze oplossing, omdat zij veronderstellen dat een klein netwerk de belangrijkste oorzaak is van eenzaamheid. Hoe goed bedoeld ook, daarmee wordt wel voorbijgegaan aan een belangrijk stap daarvoor: de analyse van de problematiek. In welke mate heeft iemand eenzaamheidsgevoelens en waarom? Wat zijn iemands mogelijkheden? Hoe zit het met de motivatie om er iets van te maken? Welke oplossingen zijn er allemaal? Pas als deze stappen zijn doorlopen, begint het zoeken naar een passende interventie. Dan blijkt bijvoorbeeld dat de meeste winst niet te behalen is door uitbreiding van het sociale netwerk, maar juist door het verbeteren van de kwaliteit van al bestaande relaties.’

Dit werkt
Gevraagd naar wat in het algemeen werkt bij het verminderen van eenzaamheid, komen de Movisie-onderzoekers en hun collega’s tot een aantal opvallende conclusies. Van der Zwet: 'Interventies waar mensen werken aan het verminderen van negatieve gedachten zijn over het algemeen effectiever dan interventies die uitgaan van sociale steun of interventies die zijn gericht op het vergroten van sociale interactie of het verbeteren van sociale vaardigheden.'
Movisie heeft in een overzichtelijk schema (zie boven) enkele percentages en adviezen bijeengebracht.

Welk aanpak werkt bij ouderen?
• Een groepsaanpak, vooral groepsinterventies met een educatief element gericht op het verbeteren van het sociale netwerk. En groepsinterventies gericht op sociale activiteiten en sociale steun.
• Activiteiten gericht op het vergroten van de eigenwaarde en de persoonlijke controle bevorderen de langetermijneffectiviteit.
• Het leren omgaan met computer en internet.
• Een actieve bijdrage van ouderen bij het ontwikkelen en uitvoeren van activiteiten.

Voor alle leeftijden wordt er gefocust op het verminderen negatieve gedachten door bijvoorbeeld een sociaal cognitieve training als cognitieve gedragstherapie.

Stap voor stap naar een passende interventie
1. Analyse van de eenzaamheidsproblematiek (in welke mate en door welke oorzaken). Selectie van doelgroep.
2. Analyse van behoeften en mogelijkheden doelgroep. Aanpak alleen kans van slagen als deelnemers zich bewust zijn van eigen problematiek en daaraan willen werken.
3. Bepaal oplossingsrichting en inventariseer geschikte interventies.
4. Vergelijk interventies en maak een keuze. Let op (neven)effecten en kosten.

Dit is een bewerkte versie van het artikel op Movisie.nl

 

 

 

« terug