'AVG gaat om een mindset. Het is werkbaar'

24 maart 2019

19maart-academieworkshop
Docenten krijgen steeds meer met de digitale ontwikkelingen te maken. Zo werd afgelopen mei de AVG van kracht die de online persoonsgegevens moet beschermen. Tegelijkertijd komt er een nieuw curriculum waarin digitale geletterdheid en digitaal burgerschap zijn opgenomen in het kader van 21e-eeuwse vaardigheden. Docenten kunnen zich hierop voorbereiden. Ruim 20 docenten van Academie Tien in Leidsche Rijn deden dat ook. Ze volgden workshops over digitale geletterdheid en AVG.  'Kan ik niet eens meer zomaar een foto met een leerling maken en posten?'

De docenten komen met verschillende vragen naar de workshops: hoe kunnen we digitale vaardigheden combineren met een vak als wiskunde of biologie? Welke softwareprogramma’s zijn goed? Het aanbod is zo groot dat de docent door de bomen het bos niet meer ziet. Hoe ga je om met hardware zoals de gsm in het onderwijs? Waar kun je de leerdoelen vinden? Wat kan wel of mag niet qua privacy? Hoe kun je als docent beter met de computer omgaan zodat leerlingen er wat aan hebben? Het kunnen koppelen van opdrachten aan leerdoelen is belangrijk voor de docent.

leerdoelen
Bilal Majdoub van Majdoub Onderwijs Advies en Susanne Lolkema van Mira Media geven de workshop digitale geletterdheid. Er wordt verwezen naar het model voor digitale geletterdheid van de SLO, dat bestaat uit mediawijsheid, informatievaardigheden, ICT-basisvaardigheden en computational thinking. Onder mediawijsheid valt bijvoorbeeld inzicht hebben in de medialisering van de samenleving. Wat kan het leerdoel zijn? Bilal geeft een voorbeeld. De leerling kan het proces van politieke besluitvorming beschrijven. Dit kun je koppelen aan de actualiteit bijvoorbeeld de verkiezingen. Een opdracht kan dan zijn: vergelijk kranten over verkiezingen. Dit sluit aan op andere (deel)competenties als informatievaardigheden. Zo kun je met één opdracht verschillende leerdoelen realiseren. Een docent reageert: 'Zon brede aanpak is leuk, maar ze moeten dan wel al goed kunnen redeneren en bronnen weten te gebruiken.' Bilal: 'Dat maakt ook deel uit van de 21e-eeuwse vaardigheden. Het kost tijd en het is aan de docent om het niveau van de klas te bepalen. Wij hebben het hier over de toepassing en integratie van digitale geletterdheid. Een tip: koppel opdrachten aan de actualiteit en wat je normaal analoog doet, kun je soms ook digitaal doen. '
19maart-slo
Een unitbeheerder vraagt zich af hoe hij deze kennis toe kan passen. Bilal: 'Niet alleen de leerkracht moet met digitale geletterdheid bezig zijn, maar ook het ondersteunend personeel. Jullie krijgen misschien te maken met online pestgedrag in de gangen. Hoe ga je daarmee om?'
Toch blijken digitale ontwikkelingen soms ook te stoppen. Zo is de onderbouw in sommige vakken teruggegaan naar het gebruik van boeken in plaats van iPads: de iPads zorgden voor te veel afleiding. De iPads gaan niet de kast in, maar worden nu selectief ingezet.

Nieuwe schoolvisie
De docenten gaan aan de slag om een opdracht te verzinnen dat past bij hun vak. Tijdens de workshop blijken veel docenten toch al actief om online en offline te combineren. Leerlingen moeten powerpoints maken, ze maken zelfs vlogs en leren kritisch nadenken. Een docent concludeert: 'We zetten het wel al in, maar geven het niet de naam.' Het gaat hier om ICT- en informatievaardigheden, bevestigt Bilal. 'We gaan van onbewust bekwaam naar bewust bekwaam.' Omdat Academie Tien een nieuwe school is, is er ook ruimte om zaken anders aan te pakken, zegt een docent. Bovendien staat in de visie van de school dat ze een mediawijze school willen zijn. Bilal: 'Bewustwording heeft ook te maken met digitale geletterdheid.'

Reclame voor roze koeken
Wie heeft een AH-bonuskaart vraagt Anne Voskamp-de Boer, die de workshop over de AVG geeft. Ze vertelt dat ze sinds ze haar bonuskaart op internet heeft aangemeld, ze opeens reclame krijgt van roze koeken en dan weer van geurtjes. Onbewust geven mensen toestemming voor allerlei activiteiten. Ja, beaamt een docente: 'Soms loop ik langs Intertoys en dan krijg ik daar opeens reclame van. Dat gebeurde niet met mijn oude telefoon.'
Klantgegevens van AH-bonuskaart op straat, gegevens van 87 miljoen Facebookgebruikers misbruikt, 19maart-ahbonuskaartde NSA die ongebreideld afluisterde. Het was aanleiding voor de EU om de AVG in het leven te roepen om de gegevens van de burgers te beschermen. Anne: 'Met de AVG wordt meer nadruk gelegd op de verantwoordelijkheid van de organisaties zelf om aan te tonen dat zij zich aan de wet houden. De burger heeft meer rechten.' Zomaar een groepsfoto plaatsen op internet? Dat kan niet meer. Daar moet eerst toestemming voor zijn gevraagd. En de foto mag alleen voor de vastgestelde bestemming (bijv. een onderwijskundig of medisch doel) gebruikt worden, en mag evenmin zomaar aan derden doorgespeeld worden. Sommige docenten reageren verbaasd, maar sommige docenten zijn verbaasd over hun verbazing: 'Dit is toch algemene kennis? Kijken jullie niet naar het Journaal of zo?'

Datalekken
Hoe zit het met een groepsapp vraagt een docent. Dat kan, maar dan mag je er geen persoonsgegevens in opnemen zoals 'Jantje is ziek en ligt in het ziekenhuis'. Bovendien is de leeftijdsgrens om een account op social media aan te maken sinds de AVG wet vorig jaar, verhoogd van 13 naar 16 jaar. Dit geldt ook voor WhatsApp. Als je als docent een groepsapp wil maken met je mentorklas, moeten leerlingen eerst officieel toestemming hebben van hun ouders om WhatsApp te mogen gebruiken. Mag een smoelenboek? Ja, daar is vooraf toestemming voor gevraagd aan de ouders, en ze zijn naar de fotograaf geweest waar ook toestemming voor nodig is. De schoolfotograaf moet overigens ook veilig werken. Hij mag niet zomaar zijn foto's hergebruiken.
Een belangrijk woord in de AVG is datalek. De school moet oppassen voor een datalek, waarschuwt Anne. Als docent en school moet je dus beveiligd communiceren: stuur leerlinggegevens door via een beveiligd WiFi-netwerk, niet via de WiFi bij MacDonalds. Gebruik geen USB-stick want als je die in een café vergeet, dan is het een datalek. Een schoonmaker die op de computers de schoolcijfers ziet, geldt ook als een datalek. Een school moet (op bestuursniveau) een functionaris aanstellen waar je een datalek kunt aanmelden. Een docent reageert: 'Dat is toch niet collegiaal? Iemand verklikken omdat ie per ongeluk zijn computer niet goed heeft afgesloten?' Een andere docent vindt zo'n functionaris juist goed: 'Je wilt aan de buitenwereld laten zien dat je discreet en professioneel bezig bent met de privégegevens.' De schrik zit er helemaal in bij de docenten als Anne vertelt dat bij een datalek de boete 3% bruto van de jaaromzet kan zijn.

Mindset
Een mentor lijkt het moeilijk te hebben met de AVG: 'Dus "mensen, we gaan leuk een groepsfoto maken" kan ik dus niet meer spontaan zeggen? Ik moet eerst alle ouders bellen voor toestemming? .... Dan maken we geen foto! Ik vind het wel kinderachtig.' Een docente nuanceert: het hangt van de context af en de beveiliging.19maart-avg
Bij het beschermen van persoonlijke gegevens gaat het niet alleen om die van de leerlingen. Ook docenten moeten alert zijn op wat zij op internet plaatsen. Een docent vertelt dat ze haar Facebook-account heeft afgeschermd. Leerlingen gingen haar benaderen: 'Er kan misbruik gemaakt worden. Je maakt jezelf onnodig kwetsbaar. Stel je schrijft: ik heb op zondag 12 km hardgelopen en er gebeurt iets op maandag in de klas.'

Een docent reageert na afloop van de workshop: 'Ik zit te klapperen met mijn oren! De informatie was zeker nuttig!' Een andere docente: 'Het gaat om een mindset. De AVG is niet onwerkbaar.'

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

« terug