’Gratis OV' voor ouderen in daluren in provincie Utrecht

10 juni 2019

19juni-julieDe Provinciale Statenverkiezingen van 20 maart jl. hebben in de provincie Utrecht tot een coalitieakkoord geleid tussen PvdA, CDA, CU, GroenLinks en D66. PvdA-Statenlid Julie d’Hondt is opgetogen want het stelde de PvdA in staat om een langgekoesterde wens in het collegeakkoord op te nemen: gratis OV voor 65-plussers met een krappe beurs. ‘Wij zien het OV als een nutsfunctie waarmee burgers kunnen participeren.’ Als het aan D’Hondt ligt start de proef voor gratis OV in de daluren in al de 26 gemeenten van de provincie Utrecht. Mira Media besteedde in de vorige nieuwsbrief aandacht aan de digitale- en financiële obstakels die Utrechtse ouderen met een smalle beurs verhinderen om optimaal gebruik te maken van het OV. Het 'gratis OV'-plan van D'Hondt lijkt hiervoor een oplossing te kunnen gaan bieden.

‘Wij zien gratis openbaar vervoer niet alleen als middel om files op te lossen, maar vooral om vervoersarmoede tegen te gaan. Het OV heeft een sociale functie voor mensen die weinig de deur uitkomen. Maar vaak blijkt de OV-prijs dan een drempel’, licht Julie d’Hondt de achtergrond van het plan toe. De vorige gedeputeerde Mobiliteit (VVD) zag weinig in het voorstel van D’Hondt. Hij wilde er evenmin onderzoek naar doen. Dus besloot de PvdA zelf een onderzoek en een inventarisatie te doen naar ’gratis OV-projecten'. Het onderzoek, uitgevoerd door Mobycon, liet zien dat verschillende gemeentes in Nederland (en in andere landen) al experimenteren met een vorm van 'gratis OV’ zoals Eindhoven, Schiedam, Nijmegen.  
 
‘Gratis OV’ bestaat niet 
Uit deze experimenten kwam een aantal aandachtspunten naar voren waarvan de belangrijkste zijn: beperk je tot een afgebakende doelgroep en beperk het gratis reizen tot de daluren. ‘Gratis OV’ bestaat niet concludeerde het rapport: het moet uit de lengte of de breedte komen. D’Hondt heeft er lering uitgetrokken. Het PvdA-plan voor gratis OV beperkt zich tot een specifieke groep: 65-plussers met een smalle beurs, met een 130% WSM (Wettelijk Sociaal Minimum), en het openbaar vervoer is alleen in de daluren gratis. In de provincie Utrecht gaat dit om een groep van ongeveer 70.000 reizigers. 

De gemeente 
Het openbaar vervoer in de provincie Utrecht valt onder de bevoegdheid van de Provinciale Staten van Utrecht. Maar samenwerking met de gemeenten in de provincie Utrecht is noodzakelijk om dit plan van de grond te krijgen, weet D’Hondt. Zo zijn er gegevens nodig van de doelgroep. Het Statenlid ziet de samenwerking met vertrouwen tegemoet. Het voorstel is immers gericht op het tegengaan van sociale uitsluiting zoals eenzaamheid en het bevorderen van de participatie in de samenleving.  Onderwerpen waar gemeenten zich ook mee bezig houden en onderwerpen die steeds belangrijker worden. Voor gemeenten valt er dus ook wat te winnen met deze ‘gratis OV'-proef, gelooft D’Hondt. 

Samenwerking 
Voor de uitvoering van het gratis OV-plan is verder medewerking van vervoerders nodig. Het U-OV en Qbuzz bijvoorbeeld zijn verantwoordelijk voor het OV in respectievelijk de gemeente Utrecht en de provincie Utrecht. De onderzoekers van Mobycon hebben met woordvoerders van U-OV gesproken. Zij reageerden positief. Niet alleen voor de stadsbussen, ook voor de regionale bussen valt er veel te winnen, verwacht D’Hondt. Voor vervoersbedrijven kan het PvdA- plan een kostenefficiënt alternatief betekenen voor de lege plaatsen in de bus tijdens de daluren. Lijn 12 in Utrecht heeft daar geen last van. Deze lijn is altijd druk. Of deze lijn onder het gratis OV-plan zal vallen moet nader bekeken worden, aldus D’Hondt.  

Toegankelijkheid van het OV is in het kader van solidariteit belangrijk voor de PvdA. ‘Wij zijn als Provinciale Staten de opdrachtgevers voor het gratis OV-plan. Wij betalen de vervoerders om het plan uit te voeren. Dat niet alleen; we hebben in het collegeakkoord bovendien geregeld dat het budget van het OV meestijgt met de groei van het aantal inwoners in de provincie. Zo hoeven vervoerdersbedrijven ook niet te korten op minder rendabele lijnen en kunnen die op peil gehouden worden.’  
 
Uitvoering 
Gratis OV voor een beperkte groep vraagt verder om een technische vertaling: hoe moet de reiziger zijn gratis ritjes gaan betalen? Gemeenten verschillen in hun armoedeaanpak, zo heeft de stad Utrecht de U-pas, een pas voor minima waar mogelijk bij aangesloten zou kunnen worden. Andere gemeenten edenovhebben weer hun eigen kortingspassen. D’Hondt ziet tegelijkertijd mogelijkheden om aan te sluiten bij een persoonlijke OV-kaart. ‘We willen bij de uitvoering van dit plan er wel voor zorgen dat het voor ouderen overzichtelijk blijft. Dat ze geen ingewikkelde dingen moeten doen met wachtwoorden of codes voordat ze gebruik van het gratis vervoer kunnen maken. We kunnen voor de implementatie van de proef gebruik maken van de ervaring van andere steden. We hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden.’  
D’Hondt wil voordat het plan uitgevoerd wordt nog met andere organisaties overleggen zoals belangen- en ouderenorganisaties. Er zou ook een nulmeting moeten komen om het effect van de proef te kunnen meten. De uitvoering ligt uiteindelijk in handen van Anne Schaddelee, de CU-gedeputeerde Mobiliteit, Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving, Communicatie en Participatie.  
 
D’Hondt hoopt dat rond 2021/2022 in heel de provincie Utrecht met de 'gratis OV'-proef gestart kan worden. ‘We zijn verantwoordelijk voor het OV in heel de provincie. Wij zien het als onze taak om dat zo sociaal mogelijk te doen. Uit evaluaties in Eindhoven en Schiedam is gebleken dat door dit aanbod mensen meer naar buiten komen en de eenzaamheid afneemt. De vervoerdersarmoede was afgenomen. Als dat voor € 1 miljoen mogelijk is, op een budget van € 150 miljoen, dan valt dat mee! Wij betalen belasting en dat moet ook besteed worden aan mensen die het minder goed hebben in de samenleving. Dat is een kwestie van solidariteit.’

« terug