Digitale- en financiële obstakels verhinderen optimaal gebruik van bus en tram voor veel Utrechtse ouderen

29 mei 2019

Mira Media praat regelmatig met Utrechtse ouderen over de effecten van digitalisering op hun dagelijks leven. Uit deze gesprekken blijkt dat veel ouderen met inkomen van Wettelijk Sociaal Minimum (WSM) 125% plus niet mee kunnen of willen met de  digitalisering. Als gevolg hiervan worden deze ouderen meer afhankelijk van hulp van anderen, ervaren daardoor problemen om de eigen regie te behouden en worden aantoonbaar geconfronteerd met een groeiend aantal extra financiële lasten. Waar mogelijk maakt Mira Media deze knelpunten zichtbaar en onderneemt actie om deze obstakels weg te nemen om ouderen zoveel mogelijk de regie over het eigen leven te laten behouden. Dit deed Mira Media ook toen onlangs bleek dat deze ouderen extra werden getroffen door de prijsverhogingen door banken op “conservatief bankieren”. Dit leidde tot gezamenlijke acties van Mira Media met de ouderenorganisaties en de Consumentenbond om banken te bewegen deze onrechtvaardige prijsverhogingen terug te draaien en meer aandacht te besteden aan de groep die niet internet bankiert.

Een ander heikel punt zijn de problemen die Utrechtse ouderen ondervinden door “de digitalisering van het Openbaar Vervoer”. In tegenstelling tot veel andere steden kent de stad Utrecht geen gratis Openbaar Vervoer voor ouderen. AOW + ouderen kunnen met een persoonlijke OV-chipkaart wel met een korting van 34% reizen. Deze korting wordt automatisch verrekend als je in- en uitcheckt tijdens je reis. De persoonlijke OV-chipkaart moet online worden aangevraagd (kosten 10,50 Euro) of er kan online een aanvraagpakket worden aangevraagd (3,59 Euro extra). Betaling kan uitsluitend via internetbankieren. Saldo op de OV-chipkaart kan worden geupload met een pinkaart bij OV-oplaadpunten en/of via internetbankieren. Zonder een persoonlijke OV-chipkaart kan geen gebruik worden gemaakt van de 34% korting.  

Geen persoonlijke OV-chipkaart

Veel “WSM 125% plus ouderen” hebben geen persoonlijke OV-chipkaart omdat ze over onvoldoende digitale vaardigheden beschikken, niet internet bankieren of om andere redenen niet zelf over hun eigen bankrekening kunnen beschikken. Hierdoor kunnen ze geen gebruik maken van de “vaste leeftijdskorting”. Om toch van het OV gebruik te maken kan een anonieme OV-chipkaart worden gekocht bij een winkel in de buurt (7,50 Euro). Ook deze kaart moet met een pinpas worden opgeladen. De anonieme OV-chipkaart biedt geen korting.  Ook kunnen losse ritten worden gekocht in de bus. Dit kan alleen met een pinpas (niet contactloos) omdat er in de bus niet meer met contant geld mag worden betaald. Voor veel ouderen is dit een extra obstakel omdat dit tijd kost, ze zich onveilig/onzeker voelen en/of andere passagiers niet willen ophouden.

Losse ritten veel duurder

De losse ritten in de bus zijn veel duurder dan die met een persoonlijke OV-chipkaart. 2,90 Euro voor een rit van Overvecht naar Utrecht Centrum (2,90 voor retour in weekend en donderdag- en vrijdagavond na 18:00 uur), terwijl dezelfde rit met een persoonlijke OV-chipkaart 0,88 Euro kost. Ouderen met een U-Pas kunnen jaarlijks met 25 euro van hun tegoed 12 retour tickets voor 2 zones kopen (2,50 Euro per retour). Ook dit is duurder dan de persoonlijke OV-chipkaart. Deze tickets kunnen alleen op Utrecht CS en het Stadskantoor worden afgehaald na een online bestelling. Gezien de afstand is dit een extra obstakel voor ouderen die minder mobiel zijn.

Ouderen onrechtvaardig financieel afgestraft

Bovenstaand overzicht laat zien dat ouderen die niet internetbankieren en niet digitaal vaardig zijn, worden afgestraft met veel hogere kosten voor hun gebruik van het Openbaar Vervoer en dat het in sommige gevallen voor ouderen financieel zelfs onmogelijk is geworden om er gebruik van te maken. Dit alles beperkt de mobiliteit van deze ouderen en vergroot de kans op eenzaamheid en is een onrechtvaardige financiële afstraffing voor ouderen die digitaal minder vaardig zijn.

Gratis OV voor Utrechtse ouderen de oplossing!

Een van de oplossingen voor deze problemen is gratis OV voor alle AOW Plus U-Pas ouderen, naar voorbeeld van Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. In de Utrechtse gemeenteraad zijn hier eind vorig jaar vragen over gesteld, maar Groen Links was hier tegen omdat het voorstel het “fietsbeleid zou ontmoedigen”.  De PvdA-Statenfractie heeft inmiddels door het mobiliteitsbureau Mobycon een onafhankelijk onderzoek laten doen naar de verschillende bestaande concepten van gratis OV en de mogelijkheden voor de provincie Utrecht (zie bijlage). Wellicht dat dit een nieuwe impuls geeft aan de discussie rondom gratis OV voor ouderen in Utrecht. Mira Media gaat de problematiek in ieder geval verder in kaart brengen en samen met ouderen mogelijkheden onderzoeken om de Utrechtse politiek te overtuigen van de noodzaak van gratis OV voor (U-pas) ouderen.

Gratis-openbaar-vervoer-voor-minima-in-de-provincie-Utrecht.pdf [2 MB]


Lees ook:

 Kwartaalrapportage 1 januari 2019 – 31 maart 2019 van het OV-loket. 4.1. Digitalisering in het OV.

EerstekKwartaalrapportage-2019-OV-loket.pdf [428 kB]


Aanvullende informatie d.d. 29-5-2019 van Provinciale Staten Utrecht

Er komt in Utrecht een proef met gratis OV (buiten de spits) voor ouderen met een krappe beurs.

In het nieuwe Coalitieakkoord van de Provincie Utrecht, "NIEUWE AMBITIES BRENGEN ENERGIE IN PROVINCIE UTRECHT"  d.d. 29-5-2019 is in het hoofdstuk "gezonde, veilige en duurzame mobiliteit, onder "Meer mensen met het openbaar vervoer" opgenomen: 

  • Om bewegingsvrijheid te vergroten en eenzaamheid tegen te gaan, gaan we een proef doen met gratis OV buiten de spits voor ouderen met een krappe beurs.
  • Om ervoor te zorgen dat de positie van mensen met een beperking verbetert, stellen we in 2020 een nieuwe provinciale adviescommissie ‘Toegankelijke provincie’ in. De opdracht van de commissie beperkt zich niet tot het openbaar vervoer maar strekt zich uit tot alle beleidsterreinen van de provincie

 

 

« terug