Bibliotheek Den Haag pioniert in de Community tegen Eenzaamheid

2 december 2016

oidw-manifestOp zoek naar nieuwe samenwerkingspartners vanuit Ouderen in de Wijk, heeft Bibliotheek Den Haag zich aangesloten bij de Community tegen Eenzaamheid. In de Community tegen Eenzaamheid zoeken onverwachte partijen in Den Haag naar oplossingen om eenzaamheid tegen te gaan. Dit leidt tot verrassende samenwerkingen tussen organisaties, bedrijven en burgers. De samenwerking met de Community resulteert in het manifest 'Bibliotheken tegen Eenzaamheid'. Het manifest laat in tien punten zien hoe Bibliotheek Den Haag zijn positie inneemt ten aanzien van dit onderwerp. Punt 6 is misschien wel het belangrijkste: 'Ontmoeten en verbinden wordt de nieuwe hoofdfunctie van de bibliotheek, niet meer (alleen) de uitleen van boeken ....'

Lidy Münninghoff projectleider Ouderen in de Wijk: 'De Community tegen Eenzaamheid is een groep mensen die iets tegen eenzaamheid wil gaan doen. Wij als bibliotheek proberen te verbinden met ouderen in het bijzonder. Maar het gaat ook om eenzaamheid bij jongeren. We zoeken samenwerking met voor de hand liggende partijen, maar ook met een apotheek, ondernemers, kunstenaars. Het gaat om out of the box-denken.' Eelco Koolhaas van het Ministerie van Verhalen is initiatiefnemer van de Community tegen Eenzaamheid. Hij begeleidt de ochtend op 22 november in het stadskantoor Escamp. Een tiental bibliotheekmedewerkers uit diverse bibliotheekfilialen is uitgenodigd voor deze brainstormbijeenkomst. Feitelijk zijn het pioniers in het nadenken over de nieuwe functie van de bibliotheek waarin ontmoeting en verbinding centraal staan.

Goudmijnprincipe
De ontdekking dat één op de 75 ouderen zich eenzaam voelt in de stad, was een wake up call voor Koolhaas. 'Dit kunnen we als stad toch niet accepteren?' concludeerde hij. De gemeente Den Haag deelde zijn zorg en ondersteunde zijn idee van de Community tegen Eenzaamheid. Aan de basis van zijn idee ligt het 'goudmijnprincipe': het maken oidw-logocommunityvan 'dwarse' verbindingen wanneer het gaat om het bestrijden van eenzaamheid. Een storingsmonteur, notarissen, buren, een groenteboer, kappers, een pedicure; zij allen komen regelmatig in contact met de doelgroep en kunnen een rol spelen, is het idee. Het is een gedachte gestoeld op ervaring. Koolhaas: 'Wij zijn aan het begin van het initiatief "rare" partijen gaan bellen. Mensen liepen leeg. "Dag notaris, wat doet u aan de bestrijding van de eenzaamheid?", vroegen wij. Een notaris vertelde dat 70 procent van de mensen die hem bezochten ook kwamen om hun verhaal te vertellen. Een kapper vertelde dat zijn medewerkers werden getraind op het kunnen voeren van gesprekken met eenzame mensen.' Deze verbindingen met hun eigen ervaringen en deskundigheden vormen de goudmijn van de Community, aldus Koolhaas. 'Het zijn immers de mensen en de netwerken die iets aan de eenzaamheid moeten doen, niet zozeer organisaties. We hebben nu ongeveer 40 actieve mensen.'

Veranderende samenleving
Münninghoff begrijpt dat de samenwerking met de Community een andere mindset van de bibliotheekmedewerker vraagt. 'Ja hoor eens we zijn van de boeken en niet van de eenzaamheid, zullen sommigen denken. Maar we kijken hoe ver we komen. Er gebeurt al heel veel nieuws in de bibliotheek.' Een medewerker bevestigt: 'Wij zijn al niet meer alleen van de boeken.' Maar er zijn belemmeringen die ontmoeting hinderen zoals het niet kunnen spreken van de Nederlandse taal, vervreemding in de buurt. Een bibliotheekmedewerker vertelt: 'De maatschappij verandert door technologische ontwikkelingen en internationalisering van de buurt. Een man uit de Molukken vertelde mij: ik voel eigenlijk hetzelfde als de mensen uit de jaren vijftig toen er nieuwe mensen kwamen.' En hoe betrek je mensen die je niet ziet, vraagt iemand anders zich af.

Combinaties maken
Iemand merkt op: 'Onze doelgroep zit niet alleen binnen maar wandelt ook buiten, zit in de tram, de bus. We zouden misschien iets met de HTM kunnen doen, die rijdt door de hele stad. Wij zitten ook door de hele stad. Bijvoorbeeld het voorlezen van gedichten in de tram.'
'We moeten juist in deze tijd onderlinge begrip voor elkaar kweken. Vmbo-scholieren die ouderen helpen bijvoorbeeld. Er zouden combinaties gemaakt kunnen worden met oude stadswijken. De bibliotheek kan die met elkaar verbinden samen met bijvoorbeeld Resto van Harten (een organisatie die eenzaamheid wil bestrijden door samen te koken en te eten).' 'Zodra het om eten gaat, gaan mensen naar buiten. Het is een trigger. Voor jong en oud', weet een ander.

oidw-Mo-Yvonne-en-HelmaWateraerobics
Koolhaas vraagt de bibliotheekmedewerkers een verhaal of een opzet te schrijven over hoe zij denken dat de bibliotheek de eenzaamheid bij ouderen kan tegengaan. Koolhaas maakt er vervolgens een verhalenbundel van. De bundel wordt uiteindelijk aan een oudere aangeboden. De bibliotheekmedewerkers gaan in drie groepen enthousiast aan de slag.
De groep van Mohamed, Helma en Yvonne komen met een verhaal over Henk en Ingrid en hoe zij te maken krijgen met een veranderende samenleving. Hoe kunnen zij via ontmoeting in de bibliotheek zich minder eenzaam in hun buurt gaan voelen? Een andere groep weet een verhaal te verzinnen dat begint met een oudere die altijd de Delicious leest in de bibliotheek maar dan een kopje koffie omstoot. Het ongelukje zet een stroom van gebeurtenissen in gang en eindigt met een kookgroep die zelfs samen naar wateraerobics gaat. Maar, alles ontstond aan de leestafel van de bibliotheek.

Onverwachte partners
De tweede opdracht van Koolhaas triggert de fantasie om als bibliotheek op zoek te gaan naar onconventionele partners waarmee eenzaamheid bestreden kan worden. Dan moet niet alleen gedacht worden aan de gesubsidieerde instellingen, maar ook aan commerciële bedrijven. De bibliotheekmedewerkers sturen uitnodigingen naar de ING, C&A en woningbouwverenigingen.
Münninghoff kijkt met tevredenheid terug op de bijeenkomst. De bijeenkomst is positief ontvangen door de medewerkers. 'Ik heb veel goede en leuke reacties gehad. De bibliotheekmedewerkers zijn op zich gewend veel contact en gesprekken te hebben met ouderen, en ook met jongeren, werkzoekenden. Ze zijn zich nu misschien iets meer bewust van het feit dat de bibliotheek een rol kan spelen om eenzaamheid tegen te gaan.'

Bibliotheek Den Haag doet ook mee aan de Haagse Luikjes, een onderdeel en middel om het thema eenzaamheid op de kaart te zetten. Iedere dag wordt er in het Atrium van het Haagse Stadhuis een luikje geopend. De Bibliotheek Den Haag heeft ook een luikje. Het luikje Bibliotheek wordt op 14 december geopend. Dan wordt tevens de verhalenbundel gepresenteerd.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

« terug