'De bibliotheek is niet meer de organisatie van papier‚ maar van mensen'

11 december 2017

17decoidw-adam
Bianca Rosa Gastaldo is gastvrouw voor Ouderen in de Wijk in de Amsterdamse wijken Banne, Molenwijk en Buitenveldert. De ouderen verschillen per wijk en hebben hun eigen problemen: 'In Buitenveldert is het: ik ben niet alleen, maar wel eenzaam. In Molenwijk is het: ik ben wel alleen, maar niet eenzaam'. Channa (68)  is trouw bezoekster van de activiteiten in Buitenveldert: 'De buurt kennen is moeilijk, vooral als je alleen bent, omdat je wereld als oudere anders draait.'

'Ik heb altijd met ouderen willen werken, maar ben in commerciŽle banen terechtgekomen', vertelt Bianca Rosa Gastaldo. Ze kwam als vrijwilligster de bibliotheek binnen en is nu bijna een jaar 12 uur per week en soms meer actief voor Ouderen in de Wijk. Bianca is gastvrouw in de wijken Banne, Molenwijk en Buitenveldert. De ouderen verschillen per wijk, ziet ze. De deelnemers in Molenwijk 90+ zijn niet hoog opgeleid en hebben weinig te besteden (of een minimaal pensioentje), maar zijn ze altijd positief. 'Ze hebben gezondheidsproblemen, maar klagen daar weinig over. Als hun man is overleden dan zeggen ze: "Maar ik heb nog wel een dochter". Bij deze ouderen is het glas altijd half vol. Ze zijn opgegroeid in een tijd waarin weinigen het breed hadden. Het is bovendien een buurt van ons-kent-ons. Ze wonen bijna heel hun leven in Molenwijk.'
De situatie in Buitenveldert ligt anders. In Buitenveldert zijn de ouderen jonger, hoger opgeleid en hebben vaak een hoger pensioen. Maar Bianca ziet in Buitenveldert meer eenzaamheid. 'In Buitenveldert is het: ik ben niet alleen maar wel eenzaam. In Molenwijk is het: ik ben wel alleen maar niet eenzaam.' Een hoger pensioentje kan bovendien problemen opleveren, merkt Bianca. Deze ouderen vallen hierdoor net buiten de kortingen terwijl ze graag culturele, dure, activiteiten bezoeken. 'Met de stadspas krijg je in Amsterdam namelijk kortingen afhankelijk van je inkomen.'
 
Spelletjes of Rembrandt
Het aanbod van activiteiten verschilt per wijk, zegt Bianca. In Buitenveldert worden meer culturele activiteiten georganiseerd zoals klassieke muziekvoorstellingen, Rembrandt workshops en veel lezingen, een workshop aquarellen. 'Met gezelschapsspelletjes moet je daar niet komen.' In Molenwijk houden de ouderen juist wel van spelletjes doen, maar is er weinig interesse voor het tabletcafť. Terwijl in de Banne, met een jongere ouderenpopulatie, het tabletcafť juist populair is.
De bewoners verschillen per wijk. In de Banne zijn de bewoners anders dan in Molenwijk vaak afkomstig uit allerlei Amsterdamse wijken. Het is een gemengde groep, veel mannen, qua opleidingsniveau en nationaliteit zoals Pakistaans, Egyptisch, Turks, Afghanistan, Oostenrijks etc.

Ouder worden
Na een jaar als gastvrouw werkzaam te zijn, ziet Bianca waar de ouderen tegenaan kunnen lopen. 'Ouderen krijgen te maken met kinderen die het druk hebben, te ver weg wonen of soms al overleden zijn. Vrienden en kennissen vallen stuk voor stuk weg.' Dit kan de eenzaamheid vergroten. Het vervoer in de wijk is een probleem. 'Het openbaar vervoer is te duur of er is geen openbaar vervoer op korte 17decoidw-kader1stukjes zoals van de OBA Molenwijk naar verzorgingshuis het Twiskehuis waar ook activiteiten plaats vinden en andersom. En in de toekomst zullen er nog meer haltes vervallen vanwege de Noord-Zuidlijn. Dit maakt ouderen ongerust.' Wat helpt tegen eenzaamheid is het hebben van een hobby. 'Het valt mij op dat als ouderen een hobby hebben, lezen, haken, ze vertellen dat ze zich minder eenzaam voelen.'

Opbloeiende ouderen
'Wat het prettig maakt om met deze doelgroep te werken, is om te zien hoe sommigen verlegen, soms verdrietig, glans uit de ogen, hangende schouders binnen komen, omdat bijvoorbeeld de man net is overleden, en dat je ze dan binnen een aantal weken ziet opbloeien. Soms vertellen ze je ook dat het project weer zin aan hun leven geeft. Waar alle deelnemers behoefte aan hebben en dat zie je op alle locaties terug, is aandacht. Zelfs als ze de taal niet machtig zijn, vinden ze het fijn om onder de mensen te zijn.'

Bijdrage leveren
De ouderen willen niet alleen ontvangen, maar ook graag een bijdrage leveren, blijkt tijdens de activiteiten. 'Ze nemen spelletjes mee die nog op zolder liggen voor spelletjesochtend. Ze bieden aan om iets over hun land of hobby te vertellen zoals Channa (zie verder-red.) over IsraŽl heeft gedaan. We hebben een Iraakse meneer die altijd helpt met opruimen en het ombouwen voor de volgende activiteit. Een mevrouw die ooit cursussen gaf voor ICT-afdelingen helpt ons met het tabletcafť en maakt hiervoor presentaties. Ze heeft ook twee Facebook-pagina's geopend over Molenwijk en Banne.'
Bianca hoort veel persoonlijke sores van ouderen. In het begin vond ze het moeilijk een scheiding te maken tussen haar werk en haar betrokkenheid. 'Maar hoe meer je werkt, hoe meer je het kunt loslaten.' Een goed luisterend oor, geduld en inlevingsvermogen hebben, kunnen multitasken en flexibel zijn, dat zijn de vaardigheden die helpen als je gastvrouw bent. 'Je dag loopt namelijk nooit zoals het is gepland.'

Buren
Channa (68)  las in de nieuwsbrief van de bibliotheek over Ouderen in de Wijk. 'Ze boden een gevarieerd programma voor ouderen en ik hou van kunst, muziek en ik hou van mensen. Dus ben ik naar de bibliotheek gegaan.' Eenzaam voelt Channa zich niet, integendeel: 'Dit is een heerlijke periode. Ik werk niet meer. Ik ben gezond en ik heb tijd voor mijn kleinkinderen en om leuke dingen te doen. Maar ik ken mensen die wel eenzaam zijn, die normaal de deur niet uitgaan en die zie ik nu bij de activiteiten.'
Channa is outgoing, maar kent haar buren eigenlijk amper. Daar is sinds OidW verandering in gekomen, vertelt ze. 'De buurt kennen is heel moeilijk vooral als je alleen bent, omdat je wereld als oudere anders draait. Als je jong bent, heb je kinderen die je bijvoorbeeld naar school brengt waardoor je andere mensen leert kennen. Ik leer nu door OidW mijn buren kennen; mensen uit de buurt waar je anders niet mee te maken krijgt. Je praat nu met elkaar en je steunt elkaar.'

De bibliotheek
Channa waardeert het bijzonder dat de bibliotheek zich openstelt voor ouderen via OidW. 'Ik heb daarover zelfs nagedacht. Ik denk dat de bibliotheek daardoor niet meer de organisatie van papier is, maar van mensen is geworden. Ik denk dat je als je de bibliotheek levend wilt houden, dit de manier is: het organiseren van activiteiten die diepte hebben. Veel ouderen lezen minder omdat ze niet meer goed kunnen zien. Als ze nu hier komen dan kunnen ze zien dat er meer te doen is dan alleen kleine letters lezen. De toekomst van de bibliotheek is mensen bijelkaar brengen om samen te leren. Ik vind het bijvoorbeeld leuk om mensen uit andere culturen te ontmoeten. Ik bezocht de lezing van schrijver Asis Aynan, een wereld ging voor mij open. Dit is kwaliteit, en het is anders dan in een buurthuis. Ik vertel het aan iedereen die ik tegenkom: ga naar Ouderen in de Wijk in de bibliotheek! Door het harpconcert deze ochtend bijvoorbeeld is mijn hele dag anders. Het is een mooi begin van mijn dag.'

 

« terug