'De school is een oefenplaats voor burgerschap'

26 juni 2018

18juniwd-curriculum(1)
In Curriculum.nu denken 125 leraren, 18 schoolleiders en 80 scholen na over de nieuwe kerndoelen en eindtermen voor het primair en voortgezet onderwijs. In 9 ontwikkelteams zoals Kunst & cultuur, Digitale geletterdheid buigen zij zich over de nieuwe leerdoelen. Elske Westland is lerares voor groep 7 op OBO De Klopvaart in Overvecht en zit in het ontwikkelteam Burgerschap. 'Burgerschap is het hoofddoel van een school. Burgerschap geldt ook voor de online wereld. Dat is digitaal burgerschap.'

'Ik blijf voorlopig leraar, en in Curriculum.nu kan ik als leraar meedenken over de leerdoelen voor de toekomst. Soms zijn de nieuwe leerdoelen er opeens, maar nu kun je dus zelf meedenken. Dat is vernieuwend', aldus legt Elske Westland haar betrokkenheid bij Curriculum.nu uit. Het lag voor de hand dat ze in de ontwikkelgroep Burgerschap zitting zou nemen, vertelt Elske, want burgerschap is haar passie. 'Burgerschap gaat erom dat je verantwoordelijk bent voor elkaar (en je eigen identiteitsontwikkeling). En de vaardigheden hiervoor leer je op school bij de verschillende vakken, bij het Nederlands bijvoorbeeld. Daar komt ook burgerschap om de hoek kijken. Hoe communiceer je met elkaar?' Burgerschap is het hoofddoel van een school, vindt Elske. 'Je hebt er van alles bij nodig. Maar waar begin je mee? Wij kunnen wel denken je moet zus of zo'n burger worden, maar als je thuissituatie die voorwaarden en veiligheid niet biedt?' Daarom is de school de aangewezen plek om het burgerschap vorm te geven: 'De school biedt de leerling een stabiele omgeving.'
 
Doorlopende leerlijn
In het ontwikkelteam Burgerschap wordt er nagedacht over de kerndoelen van burgerschap. De uitdaging is dat er zowel voor de basisschool en het vo kerndoelen moeten worden geformuleerd. En dan bestaan er binnen het voortgezet onderwijs bijvoorbeeld nog de onderlinge verschillen; van een praktijkschool tot een vwo en het speciaal onderwijs. Bovendien zijn sommige scholen al bezig met zelf invulling te geven aan het thema burgerschap. Vooral het mbo is daar actief in. Het probleem is dat er geen doorlopende leerlijn is vanaf de basisschool tot het voortgezet en het hoger onderwijs, legt Elske uit. 'Dat is echt een grote uitdaging om zo'n doorlopende leerlijn mogelijk te maken.'

Visies
In het ontwikkelteam zitten 19 uiteenlopende onderwijsprofessionals. De afgelopen tijd heeft de groep zich beziggehouden met het formuleren van een visie op burgerschap. In die visie moeten alle visies die er bestaan op de verschillende schoolvormen meegenomen worden, plus de eigen visie. Er waren ontwikkelsessies, er vonden consultatierondes plaats, aanpassingen en daarna is er feedback gevraagd. Er kwamen 1049 reacties binnen, vertelt Elske. 'Religie was bijvoorbeeld een punt. Hoort dat wel of niet onder burgerschap? Wij vinden dat levensbeschouwing onder burgerschap valt. Een andere veelgehoorde vraag was: wanneer ben je een goede burger? Hoe meet je dat?' Dat is inderdaad een andere vraag waarover de ontwikkelgroep zich gaat buigen: is een meetinstrument wenselijk?

Digitaal burgerschap
Digitaal burgerschap is zeker ook een onderwerp dat in de ontwikkelgroep aan de orde komt. 'Het is een hot item, digitale ontwikkelingen, digitaal burgerschap. Iedereen in onze ontwikkelgroep vindt dat burgerschap ook voor de online wereld geldt. Burgerschap gaat over hoe je met elkaar omgaat. Dus ook online. Kinderen zijn tegenwoordig van jongsafaan al online. Sommige kinderen weten technisch gezien meer dan de volwassenen, maar kunnen ze ook met de online wereld omgaan zoals je online en offline identiteit? Die verschillen van elkaar. Wij moeten de kinderen daarin opvoeden, maar soms weten we niet wat ze aan het doen zijn online.'

Mediawijsheid
Er is ook een ontwikkelgroep Digitale Geletterdheid. Deze groep houdt zich bezig met de digitale vaardigheden an sich. 'Wij praten met deze groep. Soms is er wel overlap.' Als voorbeeld noemt Elske de term 'mediawijsheid'. 'Valt daar ook onder hoe je reageert als je negatieve reacties krijgt op internet? De term is nog te vaag. Wij willen dezelfde term gebruiken. Misschien wordt het onderdeel anders ingevuld, maar het moet wel helder zijn dat wij over hetzelfde praten. Dat het kerndoel duidelijk is.' Veranderingen in de technologie is een ander thema waar de ontwikkelgroep Burgerschap zich mee bezighoudt. 'Sommige nieuwe beroepen zijn nog niet vertegenwoordigd in het curriculum. Je moet leerlingen kennis daarvan overdragen. Wij denken daarom aan maatschappelijke stages. Je boort nieuwe talenten aan en het zijn misschien beroepen die heel goed bij een leerling passen.'

Feedback
'De visie op burgerschap is in 2019 afgerond. We staan nog steeds open voor feedback. We willen namelijk een zo groot mogelijk draagvlak creŽren. Nu komt de nadere invulling daarvan in kerndoelen en eindtermen. Het is een grote uitdaging, want je moet voor alle scholen nadenken. Maar ik vind het ontzettend leuk om te doen. Als we in 2019 klaar zijn gaat ons voorstel naar de Tweede Kamer.'
Burgerschap is niet alleen een onderwerp voor het vak maatschappijleer, benadrukt Elske. 'Burgerschap is meer dan dat. Het reikt verder dan alleen het vak maatschappijleer. Het is iets voor de hele school. De school is een oefenplaats waar je je burgerschap kunt oefenen.'

Lees op www.curriculum.nu over de 'tussenproducten'

 

« terug