Scholen in Zuilen aan de slag met digitaal burgerschap

13 oktober 2018

18oktwd-jurjenened

De scholen Wijzer aan de Vecht, de Cirkel en de Prinses Margriet School gaan aan de slag om digitale geletterdheid in het schoolprogramma te integreren. Dit doen ze samen met Mira Media, Je Weet Zelf TV, de Bibliotheek Zuilen en Me'kaar in het kader van het Europese project COLIBLITE. Op deze manier willen de organisaties bijdragen aan het digitaal burgerschap van de kinderen.

Vanaf 2021 wordt digitale geletterdheid opgenomen in het onderwijscurriculum. Onder digitale geletterdheid vallen de volgende vier competenties: mediawijsheid, ICT-basisvaardigheden, computational thinking en informatievaardigheden. Uit onderzoek blijkt echter dat het voor het primair onderwijs en wijkinstellingen nog onduidelijk is hoe zij op een structurele wijze kinderen digitaal geletterdheid kunnen aanbieden. Dit blijkt ook uit het onderzoek naar de wijkaanpak van digitale geletterdheid in Zuilen dat Jotta Berens - bij Mira Media - in het kader van haar masterthesis aan de Universiteit Utrecht in 2017 deed. Berens merkte toen in haar onderzoek dat scholen zich vaak alleen op de praktische computervaardigheden van de leerling richten, terwijl de andere competenties net zo belangrijk zijn. Verder ontbrak veelal samenhang in het aanbod van scholen en wijkinstellingen in Zuilen. Het aanbod was bovendien incidenteel. Hier wil COLIBLITE verandering inbrengen.

Leerlijn
Ed Klute van Mira Media: 'Via COLIBLITE zijn we nu met de drie scholen stappen aan het zetten om digitale geletterdheid en vooral ICT-basisvaardigheden vorm te geven. We doen dit bijvoorbeeld in Wijzer aan de Vecht. Daar hebben ze een doorlopende leerlijn ICT basisvaardigheden ontwikkeld voor de groepen 1 - 8, maar ze hebben moeite om deze goed in alle groepen te implementeren. Daar gaan we hen mee helpen.'
Om het onderdeel mediawijsheid structureel in het schoolcurriculum te kunnen inbedden is het hebben van een leerlijn belangrijk. Sommige scholen zijn daar al actief mee bezig zoals Wijzer aan de Vecht. De ervaring van Jurjen Dijkstra van Je Weet Zelf TV, de nieuwe samenwerkingspartner van Mira Media, hiermee is van belang. Je Weet Zelf TV heeft een eigen leerlijn mediawijsheid ontwikkeld voor groep 5 t/m 8. Je Weet Zelf TV houdt zich bezig met het geven van film- en fotografielessen, het maken van stop motion-animaties in Utrechtse wijken. Daarbij werken ze samen met sociaal makelaars, en zo kwam ook Mira Media op hun pad, vertelt Dijkstra. Mira Media is met o.a. haar Up-(media)trajecten actief in de wijk.

Dijkstra licht toe waarom zij als organisatie besloten tot het maken van een leerlijn mediawijsheid:'Wij Mediawijsheid1-1-300x225vonden het lesaanbod soms wat passief. Wij wilden graag een mediawijsheid aanbod met vooral actieve werkvormen. Hoe kunnen we met de huidige techniek kinderen vaardig en mediawijs maken? Dat was het uitgangspunt van onze leerlijn mediawijsheid.' Wanneer je een leerlijn ontwikkelt, heb je met verschillende criteria te maken, vertelt hij. De leerlijn moet gekoppeld zijn aan het 'competentieschema' en aansluiten op het curriculum. Docenten vinken in zo'n competentieschema de vaardigheden af van hun leerlingen waaraan ze hebben gewerkt tijdens de lessen. De leerlijn is op diverse scholen als pilot uitgevoerd. De ervaring die hiermee is opgedaan, kan ingezet worden in Zuilen.

Zlf doen en ervaren
Je Weet Zelf TV gaat als onderdeel van COLIBLITE het keuzevak mediawijsheid geven in de Brede School Zuilen-Oost, waarvan de scholen Prinses Margrietschool, de Cirkel en Wijzeraan de Vecht onderdeel zijn. Dit gebeurt op basis van de door hen ontwikkelde leerlijn. Dijkstra merkt dat scholen wel 'iets' willen doen met mediawijsheid, maar wat precies, dat hebben ze niet altijd helder voor ogen. Centraal in de mediawijsheid-lessenserie van Je Weet Zelf TV staat het zlf doen. Dijkstra: 'Onderwerpen als reclame, cyberpesten, nepnieuws, koppelen we aan een opdracht. Ze maken zelf bijvoorbeeld nepnieuws door middel van photoshop om te ervaren hoe makkelijk je een onderwerp kunt sturen.' De onderwerpen zijn terug te leiden naar de leerlijn mediawijsheid en het competentiemodel. Dijkstra: 'In plaats van dat het alleen een kort feestnummer is voor een school, willen we dat mediawijsheid een vast onderdeel wordt van het schoolcurriculum.'

Het aanbod
Klute: 'De drie scholen zijn enthousiast om mee te doen aan het digitale geletterdheidstraject van COLIBLITE. Wij gaan hierbij uit van de vraag van de school. Het mooie is dat we nu gelijk kunnen aansluiten op het nieuwe schoolplan dat het primair onderwijs moet schrijven voor de komende vier jaar. Digitale geletterdheid en digitaal burgerschap gaan onderdeel uitmaken van dit plan waardoor de discussie hierover op school al gevoerd wordt. Er wordt nagedacht over het competentiemodel dat hieronder moet liggen en hoe dit ingepast kan worden in het schoolprogramma.'
Naast het algemeen aanbod bieden Mira Media en partners de drie scholen facultatieve activiteiten aan en wordt in elke school aan een specifiek onderwerp gewerkt. Bij de Cirkel is dat mogelijk Lesbrieven-1024x766ouderbetrokkenheid terwijl met Wijzer aan de Vecht wordt gewerkt aan de invoering van de doorlopende leerlijn ICT-basisvaardigheden op school. Klute: 'We zoeken hiervoor naar implementatiemodellen - hoe kun je rekening houden met de verschillende niveaus van de kinderen - en we kijken hoe aangesloten kan worden op Vreedzaam. Via COLIBLITE kunnen wij ook zorgen voor bijvoorbeeld ICT-boeken voor groep 8.' Klute ontdekte dat er in Zuid-Afrika een implementatiemodel bestaat voor het individueel toepassen van een leerlijn. 'Wij zijn in overleg met Wijzer aan de Vecht om te zien of dit iets is voor deze school en om Wijzer aan de Vecht als proeftuin te laten fungeren voor het invoeren van de leerlijn ICT-vaardigheden. SLO kijkt dan kritisch mee.'

Vaste plek
Zowel Jurjen Dijkstra als Ed Klute vinden het belangrijk dat de scholen verder kunnen met het onderwerp digitale geletterdheid als zij weggaan. Klute: 'Wij willen dat het duidelijk wordt dat digitale geletterdheid niet iets is voor zes weken, maar past in het schoolcurriculum. Waarbij wij de nadruk willen leggen op het ontzorgen van de school. Wij proberen in Zuilen ons aanbod in een theoretisch kader, via een leerlijn en het competentieschema, te plaatsen waarmee scholen uiteindelijk zelfstandig stappen kunnen zetten in het onderwerp digitaal burgerschap, digitale geletterdheid.'

Niet alleen de school moet zelfstandig verder kunnen met het onderwerp digitaal burgerschap ook Bibliotheek Zuilen, waarbij samenwerking in de wijk centraal staat. Het lestraject van Je Weet Zelf TV wordt in dat verband ook al in Bibliotheek Zuilen voortgezet voor groep 6 en 7. Dijkstra: 'De diverse media-activiteiten in Zuilen moeten minder los zand zijn. Onder de paraplu van COLIBLITE kunnen ze samengebracht worden en hopelijk kan bijvoorbeeld de Bibliotheek Zuilen in de toekomst een deel van het aanbod vast overnemen en het kloppend hart van digitaal burgerschap worden. Scholen hebben hiermee een vaste samenwerkingspartner.'

« terug